Page 20 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 78 ฉบับที่ 4 ตุลาคม - ธันวาคม 2568
P. 20
PM2.5 ความเสี่ยงต่อสุขภาพ มลพิษสิ่งแวดล้อม และกลยุทธ์การจัดการเชิงวิศวกรรม
ในด้านผลกระทบต่อระบบประสาท มีงานวิจัยจ�านวนมากชี้ให้ การก�าจัด PM ที่มีความเข้มข้นสูง ระบบไฟฟ้าสถิตแบบ ESP ที่มี
เห็นว่าการสัมผัสอนุภาค PM และ UFPs เป็นเวลานานมีความ ประสิทธิภาพสูงในการควบคุมฝุ่นละเอียด และ Wet scrubber
2.5
สัมพันธ์กับโรคระบบประสาทเสื่อม เช่น อัลไซเมอร์และพาร์กินสัน ส�าหรับอนุภาคที่มีความเหนียวหรือละลายน�้าได้ดี การปรับปรุง
เนื่องจากอนุภาคสามารถเข้าสู่สมองผ่านเส้นประสาทรับกลิ่น ผังโรงงานด้วยการสร้างโซนความดันอากาศต่างระดับและการใช้
กระตุ้นการอักเสบเรื้อรังของสมอง ท�าให้เกิดความเสียหายของ ม่านอากาศยังสามารถลดการแพร่กระจายของฝุ่นสู่พื้นที่ที่
เซลล์ประสาท ทั้งยังรบกวนการท�างานของสมองในด้านความจ�า ไม่เกี่ยวข้อง รวมถึงระบบกรองอากาศระดับ HEPA และ ULPA
การรับรู้ และการตัดสินใจในระยะยาว ภายใต้บริบทดังกล่าว เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดฝุ่นส�าหรับการท�างานที่ต้องการความสะอาด
การจัดการและควบคุมฝุ่นด้วยหลักการ Hierarchy of Control สูง นอกจากนี้ การผสานระบบเซนเซอร์ตรวจวัด PM กับระบบ
ถือเป็นแนวทางส�าคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงในระดับบุคคล ชุมชน ควบคุมอัตโนมัติช่วยปรับอัตราการระบายอากาศตามภาระฝุ่นจริง
และพื้นที่อุตสาหกรรม โดยล�าดับมาตรการตั้งแต่การก�าจัด การ ท�าให้สามารถควบคุมสภาพแวดล้อมในโรงงานได้อย่างมีเสถียรภาพ
แทนที่ การควบคุมทางวิศวกรรม การบริหารจัดการ และการ ส�าหรับ การควบคุมฝุ่นในสภาพแวดล้อมภายนอกอาคาร
ใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล ในจ�านวนนี้ แนวทางที่มีประสิทธิภาพ (Outdoor air pollution) มาตรการทางวิศวกรรมมีบทบาทส�าคัญ
สูงสุดคือการควบคุมที่ต้นทางด้วยมาตรการทางวิศวกรรม ระดับโครงสร้างพื้นฐานและเมือง การพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะ
(Engineering Controls) ซึ่งลดปริมาณมลพิษก่อนเข้าสู่สภาพ ประสิทธิภาพสูง เช่น รถไฟฟ้าและรถโดยสารไฟฟ้า ช่วยลดจ�านวน
แวดล้อม โดยไม่ต้องพึ่งความร่วมมือของผู้ปฏิบัติงานหรือประชาชน รถยนต์เครื่องยนต์สันดาป ซึ่งเป็นแหล่งก�าเนิดมลพิษฝุ่นและ
มากนัก และสามารถออกแบบให้ท�างานอย่างต่อเนื่องในระบบ ไนโตรเจนออกไซด์ในเมืองขนาดใหญ่ การออกแบบโครงข่ายถนน
อัตโนมัติได้อย่างมีเสถียรภาพ ให้มีความต่อเนื่อง ลดปัญหาคอขวด และปรับปรุงระบบสัญญาณ
ในสภาพแวดล้อมอุตสาหกรรม การควบคุมทางวิศวกรรม ไฟจราจรแบบ Real-time ช่วยลดเวลารถติด ท�าให้การเผาไหม้
ประกอบด้วยเทคโนโลยีหลากหลาย เช่น การปิดครอบกระบวนการ เชื้อเพลิงมีประสิทธิภาพและลดการปล่อยมลพิษ อีกทั้งยังสามารถ
ผลิตที่ก่อให้เกิดฝุ่นเพื่อป้องกันการฟุ้งกระจาย การใช้ระบบดูด ใช้ระบบดักจับฝุ่นในพื้นที่ก�าเนิด เช่น ระบบสเปรย์น�้าละอองละเอียด
อากาศเฉพาะที่ (local exhaust ventilation) เพื่อดักจับอนุภาค บริเวณไซต์ก่อสร้าง การปูผิวถนนด้วยวัสดุที่ลดการสึกหรอของยาง
ที่ต้นทาง เครื่องกรองฝุ่นชนิดถุงกรอง (baghouse filter) ส�าหรับ และผิวทาง รวมถึงการใช้เครื่องดูดฝุ่นถนนประสิทธิภาพสูง
20 ปีที่ 78 ฉบับที่ 4 ตุลาคม - ธันวาคม 2568 l วิศวกรรมสาร
