Page 22 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 78 ฉบับที่ 4 ตุลาคม - ธันวาคม 2568
P. 22
PM2.5 ความเสี่ยงต่อสุขภาพ มลพิษสิ่งแวดล้อม และกลยุทธ์การจัดการเชิงวิศวกรรม
(Wind fence) ลดการฟุ้งกระจายของฝุ่นจากลานเก็บวัสดุ และการใช้ผ้าใบคลุมวัสดุ
ระหว่างการขนส่งในรถบรรทุก เรียกว่าเป็นมาตรการวิศวกรรมที่ช่วยลด PM และ PM
2.5 2.5
ในชุมชนโดยตรง
โครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมมีบทบาทส�าคัญในฐานะมาตรการทางวิศวกรรมระดับ
เมือง การออกแบบเส้นทางถนนให้มีความต่อเนื่อง ลดจุดคอขวด และใช้ระบบสัญญาณ
ไฟจราจรที่สามารถปรับตามปริมาณรถจริง (Adaptive traffic control) ช่วยลดเวลา
รถติดและลดปริมาณการปล่อยมลพิษจากการเผาไหม้ที่ไม่มีประสิทธิภาพ ระบบขนส่ง
สาธารณะไฟฟ้า รถโดยสารไฟฟ้า และรถรางในเมือง ล้วนเป็น engineering control
ที่ช่วยลดมลพิษทางอากาศในระดับมหภาคอย่างมีนัยส�าคัญ
การควบคุมที่ปลายทางในบริบท Outdoor ยังรวมถึงการติดตั้งเทคโนโลยีดักจับมลพิษ
ที่ปล่องโรงงาน เช่น เครื่องดักฝุ่นไฟฟ้าสถิต (Electrostatic precipitator) ถุงกรองฝุ่น
(Baghouse filter) และระบบดักจับก๊าซด้วยสารละลายและสารเคมี (Gas scrubber)
ส�าหรับโรงงานอุตสาหกรรมหนักที่ปล่อยมลพิษในปริมาณมาก การใช้ระบบตรวจวัด
คุณภาพอากาศ Real-time ที่เชื่อมต่อกับระบบควบคุมและแจ้งเตือนให้ปรับลดการผลิต
ในช่วงมลพิษสูง เป็นอีกมาตรการที่ท�าให้ Engineering control มีความยืดหยุ่นและ
ตอบสนองสถานการณ์ได้อย่างทันที นอกจากนี้ การออกแบบพื้นที่ชุมชนให้มีแนวป่ากรอง
อากาศ (Green buffer zone) และการสร้าง City ventilation corridor ซึ่งอาศัยหลัก
การวิศวกรรมลมและการจัดวางอาคารให้มีช่องทางให้อากาศไหลผ่านอย่างราบรื่น
เป็นมาตรการที่ช่วยกระจายเจือจางมลพิษ ลดความเข้มข้นสะสมของ PM ในเมืองใหญ่
มาตรการทางวิศวกรรมทั้งในอาคารและนอกอาคารหากได้รับการจัดการอย่างเป็น
ระบบตามล�าดับชั้นของการควบคุมความเสี่ยง จะช่วยเสริมการป้องกันในทุกมิติ ตั้งแต่การ
ควบคุมต้นทาง การลดการแพร่กระจาย จนถึงการลดระดับการสัมผัสของประชาชน
โดยตรง ท�าให้สามารถลดความเสี่ยงต่อสุขภาพจากมลพิษทางอากาศได้ทั้งระยะสั้นและ
ระยะยาว โดยเฉพาะในสังคมเมืองที่มีประชากรหนาแน่นและกิจกรรมอุตสาหกรรมสูง
การผสานกันของ Engineering controls กับระบบตรวจวัดข้อมูล คุณภาพการจัดการ
และการออกแบบทางผังเมือง จึงเป็นรากฐานของ “ระบบป้องกันฝุ่นและมลพิษที่ยั่งยืน”
ซึ่งบรรลุประสิทธิผลโดยไม่ต้องพึ่งพาการเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้คนเป็นหลัก แต่เป็นการ
ออกแบบสิ่งแวดล้อมให้ควบคุมมลพิษได้ด้วยตัวมันเองอย่างเป็นระบบและปลอดภัย
ในระยะยาว
22 ปีที่ 78 ฉบับที่ 4 ตุลาคม - ธันวาคม 2568 l วิศวกรรมสาร
