Page 14 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 78 ฉบับที่ 4 ตุลาคม - ธันวาคม 2568
P. 14
PM2.5 ความเสี่ยงต่อสุขภาพ มลพิษสิ่งแวดล้อม และกลยุทธ์การจัดการเชิงวิศวกรรม
ร่างกายได้ การสัมผัส PM ในระยะยาว (Long-term exposure)
มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยส�าคัญกับอัตราการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร
(Flower et al., 2025) ในขณะที่การสัมผัสในระยะสั้น (Short-term
exposure) สามารถกระตุ้นอาการก�าเริบของโรคประจ�าตัว เช่น
หอบหืดหรือหัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน (Varopichetsan, Bunplod,
Dejchanchaiwong, Tekasakul, & Ingviya, 2025) มือใหม่มัก
เข้าใจว่าฝุ่นกระทบเฉพาะทางเดินหายใจ แต่ข้อมูลใหม่ชี้ว่า PM
2.5
สามารถเข้าสู่กระแสเลือดและรบกวนสมดุลของระบบต่าง ๆ เช่น
ระบบประสาท ระบบต่อมไร้ท่อ และระบบภูมิคุ้มกัน ดังนั้นผลกระ
ทบจึงกว้างไกลกว่าที่เคยรับรู้
ในมิติสิ่งแวดล้อม ฝุ่นมีบทบาทต่อการลดทัศนวิสัย (Sager,
2019; Xiao et al., 2014) การอับแสงอาคารและโครงสร้างพื้น
ฐาน การเพิ่มความเป็นกรดในน�้าฝน การตกตะกอนลงสู่ดินและ
ผืนน�้า ซึ่งอาจท�าให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเคมีของระบบนิเวศ เช่น
การเพิ่มความเป็นกรดของดิน (Payus, Jikilim, & Sentian, 2020)
การปนเปื้อนโลหะหนัก การกดทับการสังเคราะห์แสงของพืช และ
การเปลี่ยนชนิดพันธุ์ของจุลชีพบางชนิด อนุภาคคาร์บอนด�ายังเป็น
ปัจจัยส�าคัญที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (C. Chen,
Liang, Chen, Zou, & Shi, 2024)เนื่องจากมีคุณสมบัติในการดูด
กลืนรังสีดวงอาทิตย์และเพิ่มการอุ่นของบรรยากาศ (Wu et al.,
2024) ท�าให้เกิดผลกระทบทั้งตรงและทางอ้อมต่อภาวะโลกร้อน
ในด้านเศรษฐกิจ การเพิ่มขึ้นของ PM ส่งผลให้ภาครัฐต้อง
แบกรับค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุขเพิ่มขึ้นจากโรคที่เกี่ยวข้องกับ
มลพิษอากาศ (Tian et al., 2018) ภาคอุตสาหกรรมและธุรกิจได้
รับผลกระทบจากการลดลงของประสิทธิภาพแรงงาน(Yamada &
Narita, 2025) การเพิ่มวันลาป่วย ต้นทุนการท�าความสะอาดอาคาร
การสึกหรอของระบบปรับอากาศ และความเสียหายต่อภาค
ท่องเที่ยว โดยเฉพาะเมืองที่พึ่งพาการท่องเที่ยวเป็นรายได้หลัก
เหตุการณ์ฝุ่นหนาแน่นท�าให้จ�านวนนักท่องเที่ยวลดลงอย่างมี
นัยส�าคัญ นอกจากนี้ การลดทัศนวิสัยในเมืองลักษณะ “Smog
episode” อาจท�าให้เกิดอุบัติเหตุทางถนนเพิ่มขึ้นหรือรบกวนการ
บินพาณิชย์ (Zhou et al., 2015)
แม้หลายประเทศรวมถึงประเทศไทยได้ด�าเนินมาตรการควบคุม
ฝุ่นหลายรูปแบบ เช่น การปรับมาตรฐานคุณภาพอากาศ การบังคับ
ใช้มาตรฐานไอเสีย การห้ามเผาในที่โล่ง และการควบคุมปล่อยจาก
โรงงานอุตสาหกรรม แต่สถานการณ์ในหลายพื้นที่ยังไม่ดีขึ้นอย่าง
มีนัยส�าคัญ เนื่องจากปัญหาฝุ่นมีความซับซ้อนเชื่อมโยงหลายมิติ
การควบคุมเฉพาะปลายทาง (End-of-pipe control) เช่น การ
ติดตั้งระบบดักฝุ่นในโรงงาน ไม่เพียงพอต่อการแก้ไขปัญหา เพราะ
ยังต้องค�านึงถึงการลดมลพิษต้นทาง (Source reduction) และ
14 ปีที่ 78 ฉบับที่ 4 ตุลาคม - ธันวาคม 2568 l วิศวกรรมสาร
