Page 34 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 78 ฉบับที่ 3 กรกฎาคม - กันยายน 2568

แนวทางการท�างานวิศวกรรมเหมืองแร่ มุ่งสู่ Net Zero

กรณีศึกษาของประเทศไทย

การมุ่งสู่ Net Zero ของเหมืองถ่านหินแม่เมาะ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
เหมืองแม่เมาะเป็นเหมืองเปิดขนาดใหญ่ ปัจจุบันผลิตถ่าน จากปกติใช้กระแส 5-7 เท่าของพิกัดเหลือเพียงน้อย
12.7 ล้านตัน/ปี ในกระบวนการผลิตจะใช้พลังงานค่อนข้างมาก กว่า 1.35 เท่า นอกจากจะช่วยลดการใช้ไฟแล้ว
บทบาทของวิศวกรเหมืองแร่ ตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน ได้ให้ เป็นการเพิ่มความมั่นคงในระบบ และลดค่าใช้จ่าย
ความส�าคัญกับการใช้พลังงานเป็นอย่างมาก ตัวอย่างในการบด เป็นอย่างมาก
การใช้พลังงานที่ส�าคัญ เช่น 3. การจัดการเมื่อสิ้นสุดอายุใช้งานและการฟื้นฟู

1. การวางแผนและการออกแบบ 3.1 โครงการศึกษาโรงไฟฟ้าพลังนำ้าแบบสูบกลับ
• เลือกเครื่องจักรขุดขนาดใหญ่ที่ใช้ไฟฟ้า (Electric (Pump Storage) ขนาด 1,200 MW โดยอาศัย
Shovel) ประโยชน์จากความต่างระดับของขุมเหมืองสุดท้าย
• เลือกใช้สายพานช่วยในการขนย้าย เพื่อลดการใช้ และ Settling Pond ขอบบ่อ
น�้ามันของรถบรรทุก 3.2 การฟื้นฟูสภาพเหมือง ด�าเนินการไปแล้วกว่า
• ออกแบบการถมเปลือกดินกลับในบ่อเหมือง (In-pit 14,000 ไร่ ประมาณการว่าสามารถดูดซับคาร์บอน

Dumping) เพื่อลดระยะทางการขนส่ง ได้ถึง 1.92 แสนตัน/ปี
• วางแผนฟื้นฟูสภาพเหมือง ให้ปลูกต้นไม้อย่างต่อเนื่อง 4. การมีส่วนร่วมในห่วงโซ่คุณค่าและชุมชน
ซึ่งเป็นการช่วยดูดซับคาร์บอน ภายใต้โครงการ Mae Moh Smart City การไฟฟ้า
2. การควบคุมและอำานวยการใช้ระหว่างการดำาเนินงาน ฝ่ายผลิต มีแผนพัฒนาแม่เมาะสู่เมืองเศรษฐกิจคาร์บอนต�่า
การพัฒนาการท�างานในส่วนของการพัฒนาการใช้ ผ่านการสร้างความร่วมมือทุกภาคส่วน กิจกรรมที่น่าสนใจใน

พลังงานเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก อย่างต่อเนื่อง โดย ช่วงปัจจุบัน ได้แก่
มีตัวอย่างโครงการที่น่าสนใจ เช่น 4.1 โครงการสนับสนุนการผลิตไฟฟ้าด้วยแสงอาทิตย์
1.1 Solar farm 38 MW (COD ปลายปี 68) ในพื้นที่ ทั้งของ กฟผ.และหน่วยงานภาคท้องถิ่นในพื้นที่
Buffer Zone ของเหมือง โดยไฟฟ้าที่ได้จะน�ามา ซึ่งจะมีการขอการรับรองคาร์บอนเครดิตจากองค์การ
ใช้ในงานเหมือง เป็นการลดการใช้ไฟจากระบบได้ บริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (TGO) โดยคาร์บอนเครดิต
ถึง 73.8 ล้านหน่วย/ปี ที่ได้ทั้งหมดจะยกให้เป็นกรรมสิทธิ์ของชุมชน

1.2 การใช้รถบรรทุก EV ปัจจุบันมีการทดลองใช้รถ 4.2 งาน Mae Moh Half Marathon 2025 (ครั้งที่
บรรทุก EV ขนาดใหญ่ เป็นบางส่วน ในขณะเดียวกัน 32, 18 ต.ค. 2568) จะจัดงานด้วยมาตรฐาน
มีแผนที่จะดัดแปลงเครื่องจักรกลจากน�้ามันให้เป็น Carbon Neutral Event ภายใต้มาตรฐานของ
EV โดยจะทดลองในส่วนของรถแทรกเตอร์ รถตัก องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก
และรถขุด ประมาณการว่าจะสามารถลดการปล่อย

คาร์บอน ได้ถึง 1,000 ตัน/ปี และจะขยายผลกับ หมายเหตุ: นอกจากเหมืองถ่านหินแม่เมาะแล้ว ในปัจจุบัน
เครื่องจักรที่เหลือ มีบริษัท เหมืองแร่ หลายแห่งได้เลือกใช้หรือดัดแปลง เครื่องจักร
1.3 ติดตั้งระบบ Regenerative power เพื่อผลิต กลเหมืองแร่ ให้ใช้พลังงานไฟฟ้า ตัวอย่างเช่น
ไฟฟ้าจากสายพานขนดินที่เป็น Down Hill จุดที่ • เหมืองปูนซิเมนต์ TPIPL ได้ด�าเนินการโครงการใช้
ด�าเนินการปัจจุบันมีก�าลังผลิต 800 kW โดยไฟฟ้า พลังงานไฟฟ้า ส�าหรับรถขุด รถเจาะ รถตัก และรถ
ที่ได้ จะน�ากลับมาใช้ในระบบ บรรทุกที่ใช้ในเหมือง รวมถึงรถเต้าปูนส่งปูนให้ลูกค้า
1.4 ติดตั้งระบบ Soft start ในงานสูบนำ้าขนาดใหญ่ รถ EV Mixer เป็นต้น

(3 Stages Series Pump, Static Head มากกว่า • โรงงานบดแร่โดโลไมต์ ของบริษัท ตรัง ยูซี ใช้
300 ม.) ซึ่งสามารถลดกระแสไฟฟ้าในช่วงสตาร์ท Wheel Loader พลังงานไฟฟ้าในการท�างาน

34 ปีที่ 78 ฉบับที่ 3 กรกฎาคม - กันยายน 2568 l วิศวกรรมสาร