Page 60 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569
P. 60
ความเสี่ยงในการวิบัติและพังทลายของโครงสร้าง
ความรุนแรงของการวิบัติ
(Severity of Failure)
โครงสร้างที่เกิดการวิบัติแล้วอาจไม่พังทลายลงมาทั้งหมดทันที ขึ้นอยู่กับ
ลักษณะของการวิบัติ สัดส่วนของแรงกระท�าต่อความสามารถในการรับ
น�้าหนักของโครงสร้าง ต�าแหน่งของโครงสร้างที่วิบัติ ความสามารถในการ
กระจายแรงของโครงสร้าง และความเหนียวของวัสดุ ทั้งนี้ ความเสียหายจาก
โครงสร้างที่วิบัติสามารถแบ่งได้ 3 ระดับตามความรุนแรง คือ
การวิบัติเฉพาะส่วน (Local Failure) การวิบัติเกิดขึ้นเฉพาะ
บางองค์ประกอบโครงสร้าง ท�าให้องค์ประกอบโครงสร้างนั้นไม่สามารถรับ
น�้าหนักบรรทุกต่อไปได้ อาจเกิดความเสียหาย หรือการพังทลายเฉพาะส่วน
แต่โครงสร้างโดยรวมยังมีความมั่นคงแข็งแรง เนื่องจากการวิบัตินั้นไม่ได้
ส่งผลกระทบไปยังองค์ประกอบโครงสร้างอื่น หรือแรงที่ถูกถ่ายเทไปยัง
โครงสร้างอื่นยังอยู่ในวิสัยที่โครงสร้างนั้นสามารถรองรับได้ ตัวอย่างเช่น การวิบัติ
ในแผ่นพื้นหรือคานของอาคาร เป็นต้น การวิบัติในระดับนี้ยังสามารถซ่อมแซม
หรือปรับปรุงเพื่อให้กลับมาใช้งานโครงสร้างนั้นได้อย่างปลอดภัยและมั่นคงแข็งแรง
การวิบัติแบบต่อเนื่อง (Progressive Failure) การวิบัติ
เริ่มเกิดขึ้นที่ส่วนองค์ประกอบโครงสร้างใดองค์ประกอบหนึ่ง แล้วเกิดการ
พังทลายหรือกระจายแรงส่วนเกินไปยังองค์ประกอบโครงสร้างอื่น
ซึ่งโครงสร้างนั้นไม่สามารถต้านทานน�้าหนักบรรทุกหรือแรงกระท�าต่อไปได้
จึงเกิดการพังทลายตามกันมาเป็นทอด ๆ คล้ายโดมิโน ตัวอย่างเช่น การวิบัติ
ในเสาชั้นบนของอาคาร เมื่อเกิดการวิบัติจะท�าให้พื้นและคานที่เสานั้นรองรับ
พังทลายลงมา กระแทกโครงสร้างที่อยู่ด้านล่างและเกิดการพังทลายไล่ตาม
ลงมา ดังเช่นการวิบัติของอาคารแชมเพลน ทาวเวอร์ เซาท์ ที่กล่าวถึงก่อนหน้านี้
การวิบัติโดยสิ้นเชิง (Total Failure) การวิบัติเกิดขึ้นที่
องค์ประกอบโครงสร้างหลัก ไม่สามารถกระจายแรงไปยังองค์ประกอบโครงสร้าง
อื่นได้ ท�าให้โครงสร้างโดยรวมสูญเสียเสถียรภาพและพังทลายลงมาทั้งหมด
ทันที ตัวอย่างเช่น การวิบัติของเสาด้านล่างของอาคารหรือการวิบัติที่ฐานราก
ของสะพาน ท�าให้โครงสร้างทั้งหมดของอาคารหรือสะพานนั้นพังทลายลงมาทันที
60 ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569 l วิศวกรรมสาร
