Page 62 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569
P. 62
ความเสี่ยงในการวิบัติและพังทลายของโครงสร้าง
โดยปกติแล้ว ตามข้อก�าหนดหรือมาตรฐานการออกแบบในปัจจุบัน จะมี
การก�าหนดตัวคูณเพิ่มน�้าหนักบรรทุก (Load Factor) และตัวคูณลดก�าลัง การป้องกันการวิบัติของ
(Resistance) โดยอ้างอิงหลักการความน่าจะเป็นเบื้องต้น โดยพิจารณาจาก โครงสร้าง
ความไม่แน่นอนต่าง ๆ เพื่อให้ความเป็นไปได้ในการวิบัติมีโอกาสเกิดขึ้นน้อย (Failure Protection)
แต่ไม่ใช่ไม่มีโอกาส เพราะการลดโอกาสการเกิดจนเป็นศูนย์หรือน้อยเกินไป
จะเพิ่มงบประมาณค่าก่อสร้างให้สูงขึ้นมากจนอาจส่งผลกระทบต่อความคุ้ม การป้องกันการวิบัติของโครงสร้างในเชิง
ค่าของการลงทุนได้ วิศวกรรม คือ การบริหารจัดการความต้านทาน
ตัวคูณเพิ่มน�้าหนักบรรทุก (Load Factor) และตัวคูณลดก�าลัง (Resistance) ให้มีค่าสูงกว่าแรงกระท�าอยู่ตลอดอายุการใช้งาน
ของข้อก�าหนดหรือมาตรฐานการออกแบบจากประเทศต่างๆ มีค่าไม่เท่ากัน โดยการลดความเสี่ยงต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้น
เพราะมาตรฐานการผลิตวัสดุและการก่อสร้างต่างกัน รูปแบบน�้าหนักบรรทุก ครอบคลุมตั้งแต่กระบวนการออกแบบ ก่อสร้าง
และแรงกระท�าต่าง ๆ ก็ต่างกัน รวมถึงสมการที่ใช้ค�านวณก็อาจมีพื้นฐานที่มา จนถึงการบ�ารุงรักษา สอดคล้องกับปัจจัยที่ท�าให้
ที่ไม่เหมือนกัน ดังนั้น การน�าข้อก�าหนดหรือมาตรฐานจากต่างประเทศมาใช้ โครงสร้างเกิดการวิบัติดังที่ได้กล่าวไปแล้ว
ในประเทศไทยเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาว่าสอดคล้องกับบริบทของการก่อสร้าง
ในประเทศไทยด้วยหรือไม่ การป้องกันในขั้นตอนการออกแบบ
ความเป็นไปได้ของการวิบัติจะเพิ่มขึ้นตามการใช้งานโครงสร้าง ดังแสดง (Design Prevention) ท�าได้โดยการเลือกใช้
ในรูปที่ 12 ความต้านทานจะลดลงตามความเสื่อมสภาพหรือความช�ารุด ข้อก�าหนด หรือมาตรฐานการออกแบบที่เหมาะสม
เสียหายตามเวลา ขณะที่น�้าหนักบรรทุกอาจเพิ่มขึ้นตามความต้องการใช้งาน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรศึกษาวิจัยเพื่อให้การ
ช่วงเวลาจากเริ่มต้นใช้งานโครงสร้างถึงจุดที่ความต้านทานมีค่าเท่ากับหรือ ก�าหนดตัวคูณเพิ่มน�้าหนักบรรทุก (Load Factor)
น้อยกว่าน�้าหนักบรรทุกเรียกว่าอายุการใช้งานโครงสร้าง (Service Life)
ถ้าพิจารณาจุดตัดของค่าเฉลี่ยความต้านทานและค่าเฉลี่ยน�้าหนักบรรทุกจะ
เรียกว่าอายุการใช้งานเฉลี่ย (Mean Service Life) ซึ่งจะมีระยะเวลานาน
ซึ่งในความเป็นจริงอาจมีพื้นที่ทันซ้อนระหว่างความต้านทานและน�้าหนัก
บรรทุก นั่นคือโอกาสที่โครงสร้างจะเกิดการวิบัติได้ด้วยระดับความเชื่อมั่นค่า
หนึ่ง เรียกว่า อายุการใช้งานที่คาดหวัง (Target Service Life) ซึ่งระยะเวลาจะ
สั้นลง ซึ่งในทางปฏิบัติควรให้ความใส่ใจกับอายุการใช้งานที่คาดหวังมากกว่า
อายุการใช้งานเฉลี่ย
รูปที่ 12 อายุการใช้งานของโครงสร้าง
62 ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569 l วิศวกรรมสาร
