Page 55 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 78 ฉบับที่ 3 กรกฎาคม - กันยายน 2568
P. 55
ข้อควรรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยี แบบรีเวิร์สออสโมซิสหรือ RO ส�าหรับการผลิตน้�าสะอาด
ตารางที่ 1 เปรียบเทียบการประยุกต์ใช้ระบบกรองน�้าแบบ RO ของแต่ละวัตถุประสงค์การใช้น�้าที่ผลิตได้
RO ส�าหรับน�้าทะเล
รูปแบบ RO ตามบ้านเรือน RO ในอุตสาหกรรม
(SWRO)
วัตถุประสงค์หลัก ผลิตน�้าดื่มสะอาด ผลิตน�้าคุณภาพสูงเพื่อใช้ใน แก้ปัญหาขาดแคลนน�้าจืดใน
ปลอดภัย ส�าหรับ กระบวนการผลิต เช่น อาหาร พื้นที่ชายฝั่งและเกาะ ใช้เป็นน�้า
บริโภคภายในครัวเรือน เครื่องดื่ม ยา อิเล็กทรอนิกส์ ประปา หรือน�้าอุปโภคบริโภค
พลังงาน และน�้าใช้ส�าหรับ
หม้อน�้า
ปริมาณการผลิตน�้า 10 -100 ลิตร/วัน 1,000 - 10,000 ลิตร/วัน 1,000 - 10,000 ลูกบาศก์
เมตร/วัน
ลักษณะระบบ ขนาดเล็ก ติดตั้งใต้ซิงค์ ระบบหลายขั้นตอน: มีระบบ ใช้เมมเบรนทนแรงดันสูง
ตั้งโต๊ะ หรือทั้งบ้าน Pre-treatment ก่อน และตาม (High-pressure SWRO)
หรือเป็นตู้หยอดเหรียญ ด้วยระบบ RO และตามด้วย พร้อมระบบ Pre-treatment
ระบบ Post-treatment อาจ ขั้นสูง และ ระบบ Post-
มีระบบSoftener/UF/UV/ treatment
Ozone
คุณสมบัติเด่น กะทัดรัด ติดตั้งง่าย ผลิตน�้าได้ถึงระดับ Ultra-pure ผลิตน�้าจืดคุณภาพมาตร ฐาน
Water (UPW) ส�าหรับ น�้าประปา ลดการพึ่งพาน�้าฝน
อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ หรือน�้าบาดาลที่มีคุณภาพต�่า
และยา และควบคุมคุณภาพน�้า เหมาะส�าหรับพื้นที่ท่องเที่ยว
ตามมาตรฐานอุตสาหกรรม หรือพื้นที่ขาดน�้า
5. การดูแลรักษาระบบ RO
5.1 กลไกการเสื่อมสภาพและปัญหาที่พบบ่อยในระบบ RO
5.1.1 การอุดตันของเมมเบรนและการเกิดตะกรัน
โดยทั่วไปการเกิดการอุดตันของเมมเบรน RO หมายถึง การสะสม การดูดซับ
และ/หรือการตกตะกอนของสารก่อฟาวลิง (foulants) ภายในรูพรุนของเมมเบรน และ
บนผิวหน้าเมมเบรน การเกิดการอุดตันนี้ส่งผลให้ สมรรถนะการไหลผ่านของน�้าลดลง
เนื่องจากพื้นที่ผิวของเมมเบรนที่ใช้งานถูกจ�ากัด และท�าให้เกิดความดันตกคร่อม
(pressure drop) เพิ่มขึ้นตลอดระยะเวลาการกรอง ผลที่ตามมาคือความถี่ในการท�าความ
สะอาดเพิ่มขึ้นการใช้พลังงานสูงขึ้น และอายุการใช้งานของเมมเบรนสั้นลง ในกระบวนการ
ผลิตน�้าจืดด้วยวิธีกรองแบบ RO การเกิดการอุดตันถือเป็นปรากฏการณ์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้
และนับว่าเป็นความท้าทายทั้งในด้านการเดินระบบและด้านเศรษฐศาสตร์ โดยการอุดตัน
แบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่การอุดตันภายใน (Internal fouling) ซึ่งเกิดจากโมเลกุล
ของสารก่อการอุดตันติดค้างอยู่ภายในรูพรุนของเมมเบรน และแบบการอุดตันภายนอก
(External fouling) ซึ่งเกิดจากสารที่ก่อให้เกิดการอุดตันไปเกาะสะสมบนผิวหน้าของ
ชั้นกรองเมมเบรน ตันจากอนุภาคคอลลอยด์ ดังนั้นการระบุ
หากพิจารณาตามธรรมชาติของสารที่ก่อให้เกิดการอุดตันของเมมเบรนที่พบ การ ชนิดของสารที่ก่อให้เกิดการอุดตันจึงเป็น
เกิดการอุดตันของเมมเบรนสามารถจ�าแนกออกเป็น 4 ประเภทหลัก ได้แก่ การเกิดตะกรัน, ขั้นตอนที่จ�าเป็นก่อนจะเลือกแนวทางการ
การอุดตันจากสารอินทรีย์, การอุดตันจากจุลินทรีย์และการสร้างไบโอฟิล์ม และการอุด ดูแลรักษาต่อไป
วิศวกรรมสาร l ปีที่ 78 ฉบับที่ 3 กรกฎาคม - กันยายน 2568 55
