Page 50 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 78 ฉบับที่ 3 กรกฎาคม - กันยายน 2568
P. 50
ข้อควรรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยี แบบรีเวิร์สออสโมซิสหรือ RO ส�าหรับการผลิตน้�าสะอาด
3. หลักการกระบวน
การท�างานของ
ระบบ RO
กระบวนการรรีเวอร์สออสโมซิสเป็น
การใช้แรงดันผลักน�้าผ่านเมมเบรนกึ่งซึมผ่าน
จากด้านที่มีความเข้มข้นสูงไปยังด้านที่มี
ความเข้มข้นต�่ากว่า โดยต้องใช้แรงดันที่สูง
กว่าความดันออสโมติก (osmotic pressure)
จะมีน�้าจืดและสารละลายเข้มข้นแยกกัน
ด้วยเมมเบรน เมื่อแรงดันถูกใช้ที่ด้าน
สารละลายเข้มข้น น�้าจะไหลผ่านเมมเบรน รูปที่ 2 Flow diagram ของกระบวนการรีเวอร์สออสโมซิสโดยทั่วไป ที่มา: (Al-Saydeh et al., 2017)
ไปยังด้านน�้าจืด ท�าให้สารละลายเข้มข้น
ลดลงและน�้าบริสุทธิ์เพิ่มขึ้นดังแสดง
ในรูปที่ 2
การซึมผ่านของน�้าและเกลือจะอธิบาย
ได้ด้วยแบบจ�าลองการละลาย-แพร่ (solution-
diffusion model) ตามแบบจ�าลองนี้
โมเลกุลของน�้าจะละลายเข้าสู่เมมเบรนก่อน
จากนั้นจึงเคลื่อนที่ผ่านเมมเบรนด้วยการ
แพร่แบบสุ่มในระดับโมเลกุล ซึ่งอัตราการ
แพร่ของน�้าจะขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ แรงดัน
และองค์ประกอบของของไหลที่อยู่บริเวณผิว
อัตรากรองน�้าของเมมเบรนหรือเมมเบรนฟลักซ์
ของน�้า (J ) มีความสัมพันธ์กับความแตกต่าง
w
ของแรงดันที่กระท�าต่อเมมเบรน (ΔP)
และแรงดันออสโมติก (∆π) ดังแสดงใน
สมการ (1)
J = A × (∆P – ∆π) (1)
w
ในที่นี้ Δπ หมายถึงความแตกต่างของความดันออสโมติกระหว่างสองด้านของเมมเบรน,
A คือค่าคงที่ที่แสดงถึงความสามารถในการซึมผ่านของเมมเบรน และ ∆P คือความแตกต่าง
ของแรงดันที่กระท�าต่อเมมเบรน จากสมการ (1) เมื่อแรงดันที่กระท�า (∆P) มีค่ามากกว่า
ความดันออสโมติก (∆π) น�้าจะไหลจากบริเวณที่มีความเข้มข้นสูงไปยังบริเวณที่มีความ
เข้มข้นต�่ากว่า ในทางกลับกัน หาก ∆P เท่ากับ ∆π จะไม่มีการไหลของน�้าสุทธิผ่านเยื่อ
เมมเบรน
นอกจากนี้ การเคลื่อนที่ของสารละลายผ่านเมมเบรนสามารถอธิบายได้ด้วยสมการ
ฟลักซ์ของสารละลาย (J ) ซึ่งแสดงไว้ในสมการ (2)
s
J = B × (C – C ) (2)
s f p
50 ปีที่ 78 ฉบับที่ 3 กรกฎาคม - กันยายน 2568 l วิศวกรรมสาร
