Page 36 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569
P. 36
ตกไม่ตาย ระบบที่ปลอดภัยของสะพานกลับรถส�าหรับ
รถจักรยานยนต์ : "ข้อเสนอแนะเพื่อยกระดับความปลอดภัยทางวิศวกรรม"
นี่คือข่าวดี แต่ค�าถามคือ เราจะท�าแบบ “แก้จุดเกิดเหตุหลังมีคน ถึงเวลาปรับมุมมอง: ถนนไทย
ตายแล้ว” หรือจะ “ปรับมาตรฐานเชิงระบบก่อนเกิดเหตุ” ต้องออกแบบเพื่อรถสองล้อด้วย
ประเทศไทยไม่สามารถใช้ตรรกะของประเทศที่รถยนต์เป็นหลัก
ถ้ารู้ว่ามีความเสี่ยงซ�้าซาก แล้วหวังว่าจะปลอดภัยส�าหรับมอเตอร์ไซค์ถนนที่ดีไม่ใช่ถนนที่สวย
เราควร ท�าอย่างไร แต่คือถนนที่ให้อภัยความผิดพลาดของมนุษย์ ถ้าเรารู้ว่าคนขี่อาจหลุด
โค้ง เราควรออกแบบให้เขา “ชนแล้วรอด” ไม่ใช่ “ชนแล้วตก”
ข้อมูลข่าวย้อนหลังหลายปีชี้ว่า สะพานกลับรถแบบเกือกม้า ทาง
โค้งแคบ และสะพานยกระดับ คือจุดเสี่ยงหลัก ในเชิงวิศวกรรม เรา
สามารถท�าอย่างน้อย 4 อย่าง: บทสรุปที่ไม่ควรรอ
1. เพิ่มความสูงราวกันตกในจุดเสี่ยงสูงให้ถึงระดับ 1.30–1.50 เมตร ข่าวศพรายต่อไป
2. ติดตั้งแผ่นปิดทึบป้องกันการลอดหรือกระเด็น
3. ปรับปรุงการอ่านแนวโค้ง (delineation) ให้ชัดเจนขึ้น ราวกันตก 1.10 เมตร ไม่ได้ผิดมาตรฐาน แต่มันอาจ
4. ทบทวนความเร็วออกแบบให้สอดคล้องกับพฤติกรรมจริง “ไม่พอ” ส�าหรับบริบทของไทย เมื่อร้อยละ 91 ของอุบัติเหตุ
มาตรการเหล่านี้ไม่ได้ซับซ้อนทางเทคนิคแต่ต้องการ “เจตจ�านง” เกี่ยวข้องกับรถจักรยานยนต์ ค�าถามเชิงวิศวกรรมต้องเปลี่ยน
จาก “ราวนี้กันรถยนต์ได้ไหม” เป็น “ราวนี้ช่วยชีวิตคนขี่รถ
จักรยานยนต์ได้หรือไม่” การปรับมาตรฐานอาจใช้เวลา การ
ชีวิตหนึ่งมีมูลค่าเท่าไร ก่อสร้างให้ได้ตามมาตรฐานใหม่นั้นมีต้นทุน แต่การไม่ปรับเลย
ในแบบวิศวกรรม อาจใช้ชีวิตคนแลก และในฐานะสังคม เราควรถามตัวเองให้
ชัดเจนว่า เรายอมรับให้สะพานกลับรถบางแห่งเป็นด่าน
ในทางเศรษฐศาสตร์การขนส่ง มีการค�านวณมูลค่าทางสถิติของชีวิต สุดท้ายของชีวิตคนท�างานต่อไปอีกกี่ปี
(Value of Statistical Life) เพื่อใช้วิเคราะห์ความคุ้มค่าของโครงการ
ความปลอดภัย แต่ในมุมของประชาชน ตัวเลขนั้นไม่มีความหมาย
สิ่งที่มีความหมายคือ ท�าไมเขาต้องตกสะพาน ทั้งที่มีผนังอยู่ตรงหน้า
แต่เรารู้ว่าความสูง 1.10 เมตรอาจไม่พอส�าหรับรถจักรยานยนต์
การไม่ปรับปรุง ย่อมไม่ใช่เรื่องของ “อุบัติเหตุ” แต่เป็นความสูญเสีย
ที่สามารถป้องกันได้ นั่นคือหลักการส�าคัญของวิสัยทัศน์ศูนย์ (Vision
Zero) เราต้องพยายามลดความสูญเสียที่ป้องกันได้ด้วยระบบที่
ยอมรับว่ามนุษย์ผิดพลาดได้ แต่ไม่ควรต้องสูญเสีย หากป้องกันได้
36 ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569 l วิศวกรรมสาร
