Page 33 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569
P. 33
ตกไม่ตาย ระบบที่ปลอดภัยของสะพานกลับรถส�าหรับ
รถจักรยานยนต์ : "ข้อเสนอแนะเพื่อยกระดับความปลอดภัยทางวิศวกรรม"
ท�าให้เกิดค�าถามตามมาว่า เราก�าลังออกแบบถนนเพื่อใคร? ปัญหาไม่ได้อยู่แค่ที่คนขับขี่รถเร็ว
ท�าไมรถจักรยานยนต์จึงตาย เจ็บ สูงขนาดนี้ และถนนเมืองไทยท�าไม
จึงไม่ปลอดภัยกับรถจักรยานยนต์ ถ้าเรามองความจริงอย่างไม่หลบตา แน่นอน ผู้ขับขี่บางส่วนใช้ความเร็วเกินกว่าที่ทางโค้งรับได้ สะพาน
ประเทศไทยคือ “สังคมรถจักรยานยนต์” คนท�างาน คนส่งของ กลับรถแบบเกือกม้ามีรัศมีแคบ ต้องใช้ความเร็วต�่าจึงจะปลอดภัย
คนงานโรงงาน นักศึกษา แพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่ฉุกเฉิน ชีวิต แต่ในแนวคิด “ระบบที่ปลอดภัย” หรือ Safe System ซึ่งหลาย
จ�านวนมหาศาลผูกกับรถสองล้อ แต่ในทางวิศวกรรม หลายมาตรฐาน ประเทศใช้เป็นหลักการก�าหนดนโยบาย เราเริ่มต้นจากข้อเท็จจริง
ที่เราใช้กลับถูกพัฒนาขึ้นโดยตั้งสมมติฐานหลักว่า “รถยนต์” คือผู้ใช้ ง่าย ๆ ว่า มนุษย์ผิดพลาดได้เสมอ แต่ความตายและการบาดเจ็บ
ถนนหลัก และช่องว่างตรงนี้เอง ที่ก�าลังคร่าชีวิตคน รุนแรงไม่ควรเป็นผลลัพธ์ที่ยอมรับได้ ค�าถามจึงไม่ใช่ “คนขี่ผิดไหม”
แต่คือ “ถ้าเขาผิดพลาด ระบบถนนควรช่วยชีวิตเขาได้หรือไม่”
เมื่อสะพานกลับรถกลายเป็น
จุดเสี่ยงตาย ราวกันตก 1.10 เมตร ถูกออกแบบมา
เพื่อใคร
ช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีข่าวซ�้า ๆ ในหลายจังหวัด
• ที่จังหวัดนนทบุรี บนสะพานต่างระดับถนนราชพฤกษ์ ราวกันตกสะพานในประเทศไทยส่วนใหญ่สูงประมาณ 1.10 เมตร
• ที่ชลบุรี บนสะพานกลับรถเกือกม้ามอเตอร์เวย์สาย 7 ตัวเลขนี้ไม่ได้สุ่มมา มันอ้างอิงจากมาตรฐานของ American
• ที่นครราชสีมา บนถนนมิตรภาพ Association of State Highway and Transportation Off cials
• รวมถึงหลายจุดในกรุงเทพฯ (AASHTO) และการทดสอบความแข็งแรงตามมาตรฐาน MASH
รูปแบบเหตุการณ์คล้ายกันอย่างน่าตกใจ รถจักรยานยนต์เสียหลัก มาตรฐานเหล่านี้มีวัตถุประสงค์หลักคือ ท�าอย่างไรให้ “รถยนต์”
ในทางโค้ง ชนขอบสะพาน แล้วร่างผู้ขับขี่กระเด็นข้ามผนังคอนกรีต ไม่ตกสะพาน รถยนต์มีโครงสร้างปิด มีเข็มขัดนิรภัย มีตัวถังที่ดูดซับ
หรือที่เรียกว่า Concrete Parapet ตกจากความสูง 6–10 เมตร แรงปะทะ ผู้ขับขี่ไม่ได้กระเด็นออกจากยานพาหนะง่าย ๆ แต่รถ
เสียชีวิตหรือบาดเจ็บสาหัส จักรยานยนต์ไม่ใช่แบบนั้น เมื่อรถจักรยานยนต์ชนในลักษณะที่คนขับ
• บางรายเป็นคนงานกลับบ้าน นั่งในลักษณะตั้งตรง (upright crash) ร่างผู้ขับขี่จะพุ่งไปข้างหน้า
• บางรายเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัย จุดกระแทกมักอยู่ระดับเอวถึงหน้าอก ซึ่งใกล้เคียงหรือสูงกว่าขอบ
• บางรายเป็นเจ้าหน้าที่ฉุกเฉินที่เพิ่งช่วยชีวิตคนอื่นมา ราว 1.10 เมตร ผู้ขับขี่จึงมีโอกาสลอยข้ามไปอีกฝั่ง ผลลัพธ์คือ สิ่งที่
นี่ไม่ใช่ “อุบัติเหตุแปลกประหลาด” แต่เป็นรูปแบบความเสี่ยง ออกแบบมาเพื่อ “กันรถยนต์”อาจไม่สามารถ “กันคน” ได้
ที่เกิดซ�้า และเมื่อเหตุการณ์เกิดซ�้าในหลายพื้นที่ ค�าถามทางวิศวกรรม
ต้องถูกตั้งขึ้นอย่างจริงจัง
รูปที่ 2 แบบแผนความรุนแรงจากการพลัดตกจากสะพานสูง
วิศวกรรมสาร l ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569 33
