Page 40 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569

หลักการป้องกันอันตรายจากการท�างานกับไฟฟ้า

รูปที่ 2 เป็นตัวอย่างการถูกไฟฟ้าดูดเนื่องจากฉนวนสายไฟฟ้า
เส้นที่มีไฟช�ารุด ในรูปถึงแม้จะสวมรองเท้าก็ตาม แต่เนื่องจากพื้นที่ 1. ความรุนแรงระดับ 1 หนังก�าพร้าชั้นผิวนอกถูกท�าลาย
ท�างานเปียกแฉะมีน�้าท่วมขัง และรองเท้าที่ใช้ไม่ได้เป็นชนิดที่เป็น แผลจะบวม แดง ปวดแสบปวดร้อนแต่สามารถรักษาให้
ฉนวนไฟฟ้า กระแสไฟฟ้าจึงไหลผ่านจากมือลงดินที่เท้ากลับไป หายสนิทได้ ไม่มีแผลเป็น
ครบวงจรที่แหล่งก�าเนิด 2. ความรุนแรงระดับ 2 หนังก�าพร้าตลอดทั้งชั้นและ
หนังแท้ส่วนที่อยู่ตื้น ๆ ถูกท�าลายผิวหนังอาจหลุดลอก
เห็นเนื้อแดง น�้าเหลืองซึม เจ็บปวด ถ้ารักษาถูกวิธีจะไม่มี
2. ประกายไฟและการระเบิด แผลเป็น ยกเว้น แผลติดเชื้อ
ประกายไฟหรืออาร์ก เกิดขึ้นเมื่อมีกระแสไฟฟ้าสูง และก�าลัง
ไฟฟ้าสูง การอาร์กเป็นการปล่อยไฟฟ้าออกสู่อากาศออกมาเป็น 3. ความรุนแรงระดับ 3 หนังก�าพร้าและหนังแท้ทั้งหมด
แสง ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อมีแรงดันไฟฟ้าสูงตกคร่อมช่องว่างระหว่างตัวน�า รวมทั้งต่อมเหงื่อและเซลล์ประสาทถูกท�าลาย ผิวหนัง
มีค่าสูงเกินค่าความคงทนของไดอิเล็กทริก (dielectric strength) ทั้งชั้นหลุดลอกเห็นเนื้อแดงหรือเนื้อไหม้เกรียม รักษาให้
ของอากาศ และมีกระแสไฟฟ้าไหลผ่านอากาศ เหตุการณ์ดังกล่าว หายได้ยาก และเป็นแผลเป็น

มักมีสาเหตุมาจากแรงดันสูง เช่น จากฟ้าผ่า จากการสับ-ปลดสวิตช์
และจากความช�ารุดของอุปกรณ์ เนื่องจากการใช้งานไม่ถูกต้อง
เป็นต้น ในการท�างานกับไฟฟ้าจะยอมอันตรายที่เกิดขึ้นมีความรุนแรง
รังสีความร้อนและแสงจ้า อาร์กจะแผ่รังสีออกไปท�าให้ผู้ที่อยู่ ไม่เกินระดับ 2 นั่นคือต้องมีการป้องกันที่เหมาะสมกับระดับความ
ในบริเวณใกล้เคียงได้รับอันตรายเกิดแผลไฟไหม้ที่รุนแรงถึงแก่ชีวิต รุนแรงของพลังงาน ซึ่งสามารถค�านวณหาได้

ได้ ส�าหรับผู้ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับไฟฟ้า ต้องสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครอง การเกิดระเบิด จากไฟฟ้ามีสาเหตุหลักมาจากการเกิดอาร์ก
ความปลอดภัยส่วนบุคคล (PPE) ที่เหมาะสมในการป้องกันอันตราย ในพื้นที่จ�ากัด เมื่ออากาศได้รับความร้อนจากอาร์กก็จะขยาย
จากประกายไฟ ต้องสวมใส่ชุดปฏิบัติงานที่ทนต่อประกายไฟ และ ตัวอย่างรวดเร็ว การเกิดระเบิดจากอาร์กอาจมีอุณหภูมิสูงถึง
0
การลุกไหม้ อุปกรณ์และเครื่องมืออื่น ๆ ก็ต้องเหมาะสม มีการ ประมาณเกือบ 20,000 C และแรงจากการระเบิดนี้สูงมากจนเป็น
ต่อลงดิน และมีป้ายเตือนต่าง ๆ ด้วย อันตรายต่อบุคคลได้ เนื่องจากความดันที่เกิดจากการอาร์ก
รังสีความร้อนและแสงจ้า สามารถท�าให้เกิดการไหม้ได้ ปัจจัย มีพลังงานสูง แต่ก็อาจจะโชคดีที่ความดันนี้จะผลักร่างของผู้ประสบ

ที่มีผลต่อระดับความรุนแรงของการบาดเจ็บมีหลายประการ เช่น อันตรายหลุดลอยออกไปจากแหล่งความร้อน อย่างไรก็ตาม
สีผิว พื้นที่ของผิวหนังที่สัมผัส และชนิดของเสื้อผ้าที่สวม การลด ผู้เคราะห์ร้ายอาจเสียชีวิตได้จากสาเหตุอื่น เช่น กระแทกกับ
ความเสี่ยงของการไหม้ดังกล่าวสามารถท�าได้โดยการใช้เสื้อผ้าชนิด ของแข็ง หรือตกจากที่สูง แรงผลักนี้อาจรุนแรงมาก (ขึ้นอยู่กับความ
ที่เหมาะสม มีระยะห่างในการท�างานตามมาตรฐานฯ และมีการ รุนแรงของการลัดวงจร) ท�าให้ตู้หรือแผงสวิตช์ลอยกระเด็นไป
2
ป้องกันกระแสเกินที่เหมาะสม ได้ไกล ๆ ปกติคนจะทนความดันได้ประมาณ 180 g/m

โลหะหลอมละลาย อาร์กจากไฟฟ้าแรงสูงสามารถท�าให้ชิ้นส่วน ความดันสูง อาร์กจากไฟฟ้าแรงสูงสามารถสร้างความดันสูง
อุปกรณ์ไฟฟ้าที่เป็นทองแดงและอะลูมิเนียมหลอมละลายได้ เนื่องจากการระเบิด คนที่อยู่ห่างออกไป 2 ฟุตจากการอาร์ก
หยดโลหะหลอมเหลวดังกล่าวอาจถูกแรงระเบิดจากคลื่นความดัน ที่ 25,000 แอมแปร์ จะรู้สึกได้ว่ามีแรงประมาณ 17.7 กิโลกรัม
ผลักให้กระเด็นไปเป็นระยะทางไกล ๆ ได้ ถึงแม้ว่าหยดโลหะเหล่านี้ มาปะทะที่ด้านหน้าของร่างกาย นอกจากนี้การระเบิดดังกล่าว
จะแข็งตัวอย่างรวดเร็ว แต่ก็ยังมีความร้อนเหลืออยู่มากพอที่จะ อาจท�าให้สูญเสียการได้ยินและสูญเสียความทรงจ�าได้เนื่องจากการ
ท�าให้เกิดการไหม้อย่างรุนแรงได้ หรือท�าให้เสื้อผ้าปกติทั่วไปลุก สั่นสะเทือนอย่างรุนแรง บางกรณีคลื่นความดันสามารถผลัก

ติดไฟได้ แม้ว่าจะอยู่ห่างจากจุดเกิดเหตุมากกว่า 3 เมตร แล้วก็ตาม ผู้เคราะห์ร้ายให้กระเด็นออกไปไกลจากจุดที่เกิดเหตุระเบิดได้ ข้อดี
แผลไหม้จากอาร์ก (arc burns) ความรุนแรงของแผลไหม้มี 3 ระดับ คือเป็นผลให้การสัมผัสกับพลังงานความร้อนลดลง แต่ก็อาจเกิด
ดังนี้ การบาดเจ็บทางกายภาพอย่างรุนแรงแทน คลื่นความดันสามารถ
ผลักให้วัตถุขนาดใหญ่กระเด็นออกไปเป็นระยะทางไกล ๆ ได้
ในบางกรณี คลื่นความดันอาจมีแรงมากพอที่จะถอนหัวโบลต์โลหะ
ให้หลุดกระเด็นไปชนผนังได้

40 ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569 l วิศวกรรมสาร