Page 19 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569
P. 19
การท�างานอย่างปลอดภัยในงานเชื่อม และงานซ่อมบ�ารุงในพื้นที่อันตราย
ถอดบทเรียนจากเหตุระเบิดในพื้นที่อับอากาศ และการประยุกต์หลักการวิศวกรรมควบคุมอันตราย
- กำรก�ำจัดอันตรำย (Elimination) ระเบิดภายในพื้นที่อับอากาศ เช่น การสะสมของไอระเหยไวไฟ
- กำรทดแทน (Substitution) ก๊าซพิษหรือก๊าซเฉื่อย การขาดออกซิเจน หรือการมีออกซิเจนเกิน
- กำรควบคุมทำงวิศวกรรม (Engineering Controls) มาตรฐาน ตลอดจนเส้นทางการแพร่ของพลังงานและก๊าซที่อาจ
- กำรควบคุมทำงกำรบริหำร (Administrative Controls) ท�าให้เกิดกลไกการมาบรรจบของเชื้อเพลิง แหล่งจุดติด และ
- อุปกรณ์คุ้มครองควำมปลอดภัยส่วนบุคคล (PPE) ออกซิเจน ทั้งในเชิงเวลาและเชิงพื้นที่ กระบวนการประเมินความ
เสี่ยงที่เหมาะสมจะต้องสามารถวิเคราะห์โอกาสและผลกระทบจาก
การควบคุมอันตรายด้วยวิธีทางวิศวกรรมเป็นองค์ประกอบ เหตุการณ์ เช่น การลุกไหม้เฉียบพลัน การระเบิดจากไอระเหยไวไฟ
ส�าคัญของการป้องกันอุบัติเหตุร้ายแรงในงานที่มีความเสี่ยงสูง (Vapor Cloud Explosion) หรือการระเบิดภายในพื้นที่จ�ากัด
เนื่องจากเป็นการจัดการอันตรายที่ต้นเหตุ โดยลดโอกาสการสัมผัส (Conf ned Explosion) ได้ นอกจากนี้ ควรบูรณาการการประเมิน
อันตรายของผู้ปฏิบัติงานโดยตรง แตกต่างจากมาตรการด้านการ ความเสี่ยงในระดับการท�างานด้วยการวิเคราะห์งานเพื่อความ
บริหารหรืออุปกรณ์คุ้มครองส่วนบุคคลซึ่งพึ่งพาพฤติกรรมมนุษย์ ปลอดภัย Job Safety Analysis (JSA) เพื่อระบุอันตรายตาม
เป็นหลัก ในกรณีของงาน Hot Work ภายในพื้นที่อับอากาศ การ ล�าดับขั้นตอนปฏิบัติงาน (Step Hazard) และก�าหนดมาตรการ
ออกแบบและใช้มาตรการทางวิศวกรรมอย่างเหมาะสมจึงมีบทบาท ควบคุมเฉพาะขั้นตอน เช่น การก�าหนดช่วงเวลาที่เหมาะสมในการ
ส�าคัญในการป้องกันไม่ให้อันตรายหลักและอันตรายแฝงมาบรรจบ ท�างาน การตรวจวัดบรรยากาศเป็นระยะ และมาตรการการป้องกัน
กันจนก่อให้เกิดอุบัติเหตุรุนแรงและสามารถประยุกต์ใช้ในกรณีงาน เป็นต้น โดยเชื่อมโยงผลการประเมินเข้าสู่ระบบควบคุมการท�างาน
Hot Work ในพื้นที่อับอากาศได้ดังนี้ ที่ปลอดภัย ผลลัพธ์จากการประเมินความเสี่ยงทั้งในระดับระบบ
และระดับกิจกรรมจะถูกใช้ในการออกแบบมาตรการควบคุมที่
1. การประเมินความเสี่ยงและการชี้บ่งอันตราย เหมาะสม เช่น การแยกหรือปิดกั้นพื้นที่ที่มีศักยภาพในการสะสม
เป็นกลไกพื้นฐานที่ใช้ในการระบุแหล่งก�าเนิดอันตรายจาก ก๊าซ การก�าหนดเขตอันตราย การเลือกใช้แผ่นกันประกายไฟหรือ
กิจกรรม Hot Work (เช่น ประกายไฟ ความร้อน โลหะหลอมเหลว อุปกรณ์ป้องกันอื่น เพื่อป้องกันการแพร่ของประกายไฟและความ
และผิวร้อน) รวมถึงสภาวะแวดล้อมที่เอื้อต่อการจุดติดหรือการ ร้อนไปยังพื้นที่อับอากาศที่อยู่ใกล้เคียง
วิศวกรรมสาร l ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569 19
