Page 48 - วิศวกรรมสาร ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569

หลักการป้องกันอันตรายจากการท�างานกับไฟฟ้า

1. ตรวจหาแหล่งจ่ายไฟฟ้าทั้งหมดที่เป็นไปได้ที่จ่ายให้กับ 6. ล็อกและ/หรือแขวนป้าย กรณ์ที่ปลดวงจรไฟฟ้าแล้ว ต้อง
อุปกรณ์ที่ก�าหนดจากแบบไฟฟ้า และตรวจสอบความเป็นปัจจุบัน ท�าการล็อกและแขวนป้ายตามเอกสาร และนโยบายที่ก�าหนด
ของแบบ ไดอะแกรม และป้ายแสดง ด้วย ขึ้นมา และตรวจสอบอีกครั้งว่ามีความปลอดภัยโดยบุคคลที่มี
2. ปลดสวิตช์แยกวงจร หลังจากที่ได้ปลดกระแสโหลดอย่าง คุณสมบัติ การล็อกและ/หรือแขวนป้ายนี้ เป็นการป้องกันไม่ให้
เหมาะสม ให้ท�าการปลดสวิตช์แยกวงจรออกโดยบุคคลที่มี วงจรไฟฟ้าที่ดับไฟแล้วกลับมามีไฟอีกโดยไม่ตั้งใจ หรือพลังงาน

คุณสมบัติ สะสมที่อาจหลงเหลือกลับมาท�างานอีกจนเป็นอันตราย
3. ตรวจสอบการแยกวงจรด้วยสายตา หลังจากปลดสวิตช์แยก 7. ทดสอบวงจรไฟฟ้า ทุกสายเส้นไฟว่ามีไฟหรือไม่ ต้องทดสอบ
วงจรของแต่ละแหล่งก�าเนิดออกแล้ว เพื่อความมั่นใจต้องตรวจสอบ ด้วยเครื่องมือวัดที่เหมาะสม โดยท�าการทดสอบทุกเฟส และควร
ด้วยสายตาว่าใบมีดทั้งหมดของสวิตช์แยกวงจรอยู่ในสถานะ วัดค่าระหว่างเฟสกับเฟส และเฟสกับดินด้วย ก่อนและหลังการ
เปิด(อ้า)สุด เฉพาะในที่ที่สามารถท�าได้ หรือถ้าเป็นเซอร์กิตเบรก ทดสอบแต่ละครั้ง ให้ตรวจดูว่าเครื่องมือวัดสามารถใช้งานได้ดี
เกอร์ชนิดถอดออกได้ ได้ดึงออกให้อยู่ในต�าแหน่งที่ปลดวงจรอย่าง 8. ต่อลงดิน กรณีที่อาจมีไฟฟ้าจากการเหนี่ยวน�าหรือจากการ
เต็มที่แล้ว เก็บประจุ ต้องท�าการต่อลงดินสายเส้นไฟหรือส่วนที่อาจมีไฟก่อน

4. ปลดปล่อยพลังงานไฟฟ้าที่สะสมออก เครื่องใช้ไฟฟ้า ที่จะสัมผัส และในที่ซึ่งสายไฟฟ้าหรือวงจรไฟฟ้าที่ดับไฟแล้วอาจมี
หลายชนิดอาจมีพลังงานไฟฟ้าสะสมได้จากค่า capacitance หรือ ไฟได้จากการสัมผัสกับส่วนที่มีไฟอื่น ต้องมีการต่อลงดินด้วย
ตัวเก็บประจุไฟฟ้าเอง ต้องปลดปล่อยออกให้หมด สายต่อลงดินต้องมีพิกัดเหมาะสมที่สามารถทนกระแสลัดวงจรได้
5. ปลดปล่อยพลังงานทางกลที่สะสมออก พลังงานทางกลออาจ การต่อลงดินนี้เป็นการต่อลงดินเพื่อความปลอดภัยในการปฏิบัติงาน
สะสมในหลายรูปแบบ เช่น ปริง ความดัน และอื่น ๆ ซึ่งต้อง ซึ่งต่างจากการต่อลงดินเพื่อความปลอดภัยต่อผู้ใช้ไฟฟ้า

ปลดปล่อยออกให้หมด

เมื่อด�าเนินกาครบทุกขั้นตอนแล้ว ต้องตรวจพื้นที่ท�างานอย่างละเอียดอีกครั้งโดยบุคคลที่มีคุณสมบัติ เพื่อให้มั่นใจว่าไม่มีส่วน

ที่มีไฟฟ้าเปิดโล่งอยู่ และมีความปลอดภัยเพียงพอ ไม่หลงลืมขั้นตอนที่ส�าคัญ ที่ส�าคัญคือในการท�างานที่เกี่ยวข้องกับไฟฟ้านั้น
แต่ละเรื่องจะมีรายละเอียดอีกเป็นจ�านวนมากที่ผู้ที่เกี่ยวข้องจ�าเป็นต้องศึกษาให้เข้าใจและน�ามาใช้ให้ถูกต้องด้วยจึงจะเกิดความ
ปลอดภัยในการท�างานกับไฟฟ้า ได้อย่างแท้จริง

ประวัติผู้เขียนบทความ
ลือชัย ทองนิล

— กรรมการสภาวิศวกร สมัยที่ 8
— ที่ปรึกษาสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ
— อดีตประธานสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ 2 สมัย

48 ปีที่ 79 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2569 l วิศวกรรมสาร